پس از حمد و ثناى الهى و درود بر پيامبر گرامى ، چنين مىگويد : « هركس خدا را دوست بدارد پيامبرش محمد مصطفى ( ص ) را نيز دوست مىدارد ، و هركس كه پيامبر را دوست بدارد عرب را دوست مىدارد ، و هر كه عرب را دوست بدارد زبان عربى را كه بهترين كتابها بر بهترين انسانها به آن زبان نازل شده است دوست مىدارد ، و هر كه زبان عربى را دوست بدارد به آن اهتمام مىورزد . هركس كه خداوند او را به اسلام هدايت كند معتقد مىشود كه محمد ( ص ) بهترين پيامبران ، اسلام بهترين طريقه‌ها و عرب بهترين ملتها و زبان عربى بهترين زبانهاست . » نظر ثعالبى دربارهء اينكه « عرب بهترين ملتهاست » نظر نادرستى است . هيچ ملازمه‌اى نيست ميان اينكه كسى به اسلام ايمان داشته باشد و ميان اينكه معتقد شود عرب بهترين قوم است . برعكس ، اين طرز تفكر بر ضد ايمان به اسلام است . ملازمه از آن طرف است ؛ يعنى ملازمه است ميان ايمان به اسلام و ايمان به اينكه هيچ قومى از قوم ديگر به موجب قوميت برتر نيست . برترى به حكم صريح قرآن يا به علم است : « هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ » « 1 » . و يا به تقوا است : « إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ » « 2 » . و يا به عمل و مجاهدت است : « فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً » « 3 » . علاقه به زبان عربى نيز - بر خلاف ادعاى ثعالبى و صغرا و كبرايى كه ترتيب داده است - مولود علاقه به قوم عرب نيست ، بلكه مستقيماً مولود علاقه به قرآن كريم و رسول اكرم است . ولى اين مسير انحرافى كه براى امثال ثعالبى پيدا شده است عكس العمل افراطهاى شعوبيه است . ابوعبيده معمر بن مثنى كه از متكلمين معروف قرن دوم است و ايرانى است نيز تعصب عربى دارد و عجم را تحقير مىكند . كتابى از او ياد مىشود به نام مقاتل فرسان

--> ( 1 ) . زمر / 9 . ( 2 ) . حجرات / 13 . ( 3 ) . نساء / 95 .